Aparat Agfa Clack niemieckiej firmy produkowany był w Niemczech w latach 1954-1965 w kilku, nieznacznie różniących się wariantach. Doczekał się także wersji eksportowej i był sprzedawany w Ameryce Północnej pod nazwą Agfa Weekender.
Najogólniej mówiąc jest to prosty aparat skrzynkowy (tzw. box camera) na błonę typu 120. Prezentowana wersja to raczej późniejsza odmiana aparatu wyprodukowana ok. 1959 roku. Świadczą o tym trzy „ustawienia” obiektywu.
Podstawowe parametry:
• Materiał światłoczuły: błona typu 120 (średni format)
• Format klatki: 6×9 cm (8 zdjęć z rolki 120). Nie ma danych czy tym aparatem ktoś próbował robić zdjęcia na błonie typu 220.
• Obiektyw: prosty, jednoelementowy menisk, ok. 95 mm, stała ostrość (fixed focus), czyli w zasadzie brak mechanizmu ustawiania ostrości … z zastrzeżeniem jak niżej
• Przysłona: stały otwór około f/11. Trzy pozycje do wyboru ustawiały otwór o odpowiedniej charakterystyce:
o Słoneczko z żółtym środkiem 3 m do ∞: pozycja do jasnego światła; włącza żółty filtr, który w fotografii czarno-białej podbija kolor niebieski (niebo). Producent opisuje to jako ustawienie f/16, ale nie jest to prawda. Otwór ma dalej wielkość f/11, ale filtr pochłania światło tworząc ekspozycję jak przy f/16. Ostrzenie 3m do nieskończoności.
o Chmurki: pozycja normalna, bez filtra. Ostrzenie 3m do nieskończoności.
o Czerwone 1–3: pozycja z soczewką zbliżeniową (close-up), do zdjęć z odległości około 1–3 m.
• Migawka: zasadniczo jedna prędkość ok. 1/30–1/35 s + tryb B
• Celowanie: prosty wizjer optyczny, przelotowy.
• Obsługa lamp błyskowych na żarówki (flashbulb) z mocowaniem typu Agfa.
• Kontrola przesuwu i licznik zdjęć: tradycyjne czerwone okienko na tylnej ścianie korpusu.
• Brak blokady ekspozycji.
• Chowany uchwyt transportowy.
• Obudowa: solidny bakelit.
• Materiał światłoczuły: błona typu 120 (średni format)
• Format klatki: 6×9 cm (8 zdjęć z rolki 120). Nie ma danych czy tym aparatem ktoś próbował robić zdjęcia na błonie typu 220.
• Obiektyw: prosty, jednoelementowy menisk, ok. 95 mm, stała ostrość (fixed focus), czyli w zasadzie brak mechanizmu ustawiania ostrości … z zastrzeżeniem jak niżej
• Przysłona: stały otwór około f/11. Trzy pozycje do wyboru ustawiały otwór o odpowiedniej charakterystyce:
o Słoneczko z żółtym środkiem 3 m do ∞: pozycja do jasnego światła; włącza żółty filtr, który w fotografii czarno-białej podbija kolor niebieski (niebo). Producent opisuje to jako ustawienie f/16, ale nie jest to prawda. Otwór ma dalej wielkość f/11, ale filtr pochłania światło tworząc ekspozycję jak przy f/16. Ostrzenie 3m do nieskończoności.
o Chmurki: pozycja normalna, bez filtra. Ostrzenie 3m do nieskończoności.
o Czerwone 1–3: pozycja z soczewką zbliżeniową (close-up), do zdjęć z odległości około 1–3 m.
• Migawka: zasadniczo jedna prędkość ok. 1/30–1/35 s + tryb B
• Celowanie: prosty wizjer optyczny, przelotowy.
• Obsługa lamp błyskowych na żarówki (flashbulb) z mocowaniem typu Agfa.
• Kontrola przesuwu i licznik zdjęć: tradycyjne czerwone okienko na tylnej ścianie korpusu.
• Brak blokady ekspozycji.
• Chowany uchwyt transportowy.
• Obudowa: solidny bakelit.
Poniższe zdjęcia wykonane są na materiale Ferrania P30 wywołanym w wywoływaczu ADOX D-76 w rozcieńczeniu 1+1 (11 min) za pomocą procesora AGO.
Kielce - © 2026 Tomasz Ryś
Kielce - © 2026 Tomasz Ryś
Ogrody Działkowe późnym wieczorem - © 2026 Tomasz Ryś
Ogrody Działkowe późnym wieczorem - © 2026 Tomasz Ryś
Ogrody Działkowe późnym wieczorem - © 2026 Tomasz Ryś
Źródła:
1. Camerapedia / Fandom – Agfa Clack. Źródło ogólne: historia modelu, film 120, format 6×9, obiektyw meniskowy ok. 95 mm, podstawowe dane techniczne. https://camerapedia.fandom.com/wiki/Agfa_Clack
2. Wikipedia – Agfa Clack. Źródło ogólne: lata produkcji, nazwa Agfa Weekender na rynku północnoamerykańskim, popularność modelu. https://en.wikipedia.org/wiki/Agfa_Clack
3. Alfred Klomp – Agfa Clack. Opis kolekcjonerski: warianty aparatu, elementy obsługi, przysłony i praktyczne uwagi o używaniu. https://cameras.alfredklomp.com/clack/
4. Lomography – Lomopedia: The Agfa Clack. Przystępny opis modelu: film 120, format 6×9, obiektyw, migawka, tryb B, charakter zdjęć. https://www.lomography.com/magazine/237742-lomopedia-the-agfa-clack
5. Kamera-Sammelsurium – instrukcja Agfa Clack PDF. Bardzo ważne źródło dla późniejszej wersji: w instrukcji pojawia się zapis „Blende 11” oraz „Blende 11 mit Gelbfilter”, czyli f/11 i f/11 z żółtym filtrem. https://www.kamera-sammelsurium.de/anleitungen/agfa/Agfa%20Clack/agfa_clack.pdf
6. Matt’s Classic Cameras – Agfa Clack. Opis praktyczny: zakres ostrości, soczewka close-up, konstrukcja aparatu i ogólne wrażenia z użytkowania. https://mattsclassiccameras.com/tlr-box/agfa-clack/
7. Jim Grey / Down the Road – Agfa Clack. Blog kolekcjonersko-fotograficzny: używanie Clacka, charakterystyka zdjęć, wzmianki o żółtym filtrze i prostocie konstrukcji. https://blog.jimgrey.net/2012/10/15/agfa-clack/
8. Phogulum – Agfa Clack. Opis techniczny i praktyczny: obiektyw, nastawy, zakresy odległości, interpretacja ustawień ekspozycji. https://phogulum.com/cameras/agfa-clack/
9. Flickr – opis wariantu Agfa Clack z żółtym filtrem / napisami na froncie. Źródło kolekcjonerskie pomocne przy identyfikacji wersji: odniesienia do napisu „Made in Germany”, żółtego słoneczka, zakresu 1–3 m i 3 m–∞. https://www.flickr.com/photos/s-demir/4499634700
10. Flickr – porównanie instrukcji Agfa Clack 1954 / 1957 / 1959. Źródło pomocne przy datowaniu wersji z żółtym filtrem: sugestia, że wariant z filtrem pojawia się w materiałach ok. 1959 r. https://www.flickr.com/photos/185689661@N02/49893843982
11. Art Deco Cameras – Agfa Clack. Opis kolekcjonerski: konstrukcja, prostota aparatu, ograniczenia ekspozycji i obsługi. https://www.artdecocameras.com/cameras/agfa/clack/
12. FilmPhotography.eu – Agfa Clack. Ogólny opis aparatu i wyposażenia; pomocne przy kwestii futerału i braku typowego dekielka obiektywu. https://filmphotography.eu/en/agfa-clack/
13. Dekielek obiektywu do druku 3D.
1. Camerapedia / Fandom – Agfa Clack. Źródło ogólne: historia modelu, film 120, format 6×9, obiektyw meniskowy ok. 95 mm, podstawowe dane techniczne. https://camerapedia.fandom.com/wiki/Agfa_Clack
2. Wikipedia – Agfa Clack. Źródło ogólne: lata produkcji, nazwa Agfa Weekender na rynku północnoamerykańskim, popularność modelu. https://en.wikipedia.org/wiki/Agfa_Clack
3. Alfred Klomp – Agfa Clack. Opis kolekcjonerski: warianty aparatu, elementy obsługi, przysłony i praktyczne uwagi o używaniu. https://cameras.alfredklomp.com/clack/
4. Lomography – Lomopedia: The Agfa Clack. Przystępny opis modelu: film 120, format 6×9, obiektyw, migawka, tryb B, charakter zdjęć. https://www.lomography.com/magazine/237742-lomopedia-the-agfa-clack
5. Kamera-Sammelsurium – instrukcja Agfa Clack PDF. Bardzo ważne źródło dla późniejszej wersji: w instrukcji pojawia się zapis „Blende 11” oraz „Blende 11 mit Gelbfilter”, czyli f/11 i f/11 z żółtym filtrem. https://www.kamera-sammelsurium.de/anleitungen/agfa/Agfa%20Clack/agfa_clack.pdf
6. Matt’s Classic Cameras – Agfa Clack. Opis praktyczny: zakres ostrości, soczewka close-up, konstrukcja aparatu i ogólne wrażenia z użytkowania. https://mattsclassiccameras.com/tlr-box/agfa-clack/
7. Jim Grey / Down the Road – Agfa Clack. Blog kolekcjonersko-fotograficzny: używanie Clacka, charakterystyka zdjęć, wzmianki o żółtym filtrze i prostocie konstrukcji. https://blog.jimgrey.net/2012/10/15/agfa-clack/
8. Phogulum – Agfa Clack. Opis techniczny i praktyczny: obiektyw, nastawy, zakresy odległości, interpretacja ustawień ekspozycji. https://phogulum.com/cameras/agfa-clack/
9. Flickr – opis wariantu Agfa Clack z żółtym filtrem / napisami na froncie. Źródło kolekcjonerskie pomocne przy identyfikacji wersji: odniesienia do napisu „Made in Germany”, żółtego słoneczka, zakresu 1–3 m i 3 m–∞. https://www.flickr.com/photos/s-demir/4499634700
10. Flickr – porównanie instrukcji Agfa Clack 1954 / 1957 / 1959. Źródło pomocne przy datowaniu wersji z żółtym filtrem: sugestia, że wariant z filtrem pojawia się w materiałach ok. 1959 r. https://www.flickr.com/photos/185689661@N02/49893843982
11. Art Deco Cameras – Agfa Clack. Opis kolekcjonerski: konstrukcja, prostota aparatu, ograniczenia ekspozycji i obsługi. https://www.artdecocameras.com/cameras/agfa/clack/
12. FilmPhotography.eu – Agfa Clack. Ogólny opis aparatu i wyposażenia; pomocne przy kwestii futerału i braku typowego dekielka obiektywu. https://filmphotography.eu/en/agfa-clack/
13. Dekielek obiektywu do druku 3D.
