Intrepid 4x5 (MK5)

2026

Aparat wielkoformatowy aktualnie produkowany i to wcale nie przez giganta.

Historia Intrepid Camera Co. zaczyna się w 2014 roku w Brighton, w Anglii. Max Grew, student projektowania na University of Sussex, zaczął eksperymentować z budową aparatów wielkoformatowych podczas ostatniego roku studiów, traktując to jako część swojej pracy dyplomowej. Wraz ze wspólnikiem Eddiem postanowili stworzyć tani, lekki aparat 4x5”, który wypełniłby lukę na rynku - między drogim, starym, wiekowym sprzętem z drugiej ręki, a kosztownymi nowymi konstrukcjami od mocno wyspecjalizowanych producentów.

Jak to często bywa w takiej sytuacji, projekt trafił na Kickstarter i jesienią 2014 roku zamiast zakładanych 27 000 funtów angielskich zebrano ponad 63 000 od 495 wspierających. Pierwsze egzemplarze (Mark 1) trafiły do klientów już w 2015 roku. Od tego czasu firma przeszła przez kolejne generacje (Mk2, Mk3, Mk4, obecnie Mk5), a asortyment rozszerzyła o formaty 5x7” i 8x10” oraz powiększalniki. Aparaty są w dużej mierze produkowane ręcznie w warsztacie w Brighton - z certyfikowanej sklejki brzozowej (FSC), anodowanego aluminium i miechów z nylonowego materiału żaglowego.[

Intrepid 4x5 (MK5) - © 2026 Tomasz Ryś

Parametry techniczne:
•   Format filmu: 4x5” (arkusze)
•   Waga: ok. 1,3 kg
•   Wymiary po złożeniu: ok. 180 x 180 x 97 mm
•   Rozmiar planszetki (lens board) obiektywu: 96 x 99 mm (kompatybilna z Technika/Linhof)
•   Tylna ścianka: zgodna Graflok international back. Możliwość montażu akcesoriów
•   Ustawienia: przód - rise/fall, tilt/swing (podwójne pokrętła); tył - rotacja 360° (mocowanie magnetyczne) do zmiany orientacji pionowa/pozioma
•   Poziomice: 4 (po dwie na przedniej i tylnej ściance)
•   Mocowanie statywu: gwint 1/4" i 3/8"
•   Pozycje montażu przedniej stopki (dobór wg ogniskowej obiektywu):
o   Pozycja 1: 75–120mm
o   Pozycja 2: 120–150mm
o   Pozycja 3: 150–210mm
o   Pozycja 4: 240–300mm
•   Regulacja ostrości: pokrętło z tyłu pod matówką
•   Materiały: sklejka brzozowa (przednia/tylna ścianka), anodowane aluminium (podstawa), miech nylonowy
•   Regulacja kluczem imbusowym: 2mm (śruby planszetki, klipsy Graflok, pierścień blokujący ostrość)

Oczywiście sam aparat to tylko „body” i dalej wszystko zależy od obiektywu. Sam producent oferuje jedynie tani obiektyw otworkowy, ale jeżeli chcemy wykonywać profesjonalne (lub choćby dobre technicznie) zdjęcia to musimy kupić obiektyw czasem za naprawdę duże pieniądze, choćby z tego powodu, że musi to być urządzenie wyposażone w migawkę.

Pierwsze odczucie z używania tego sprzętu to fakt, iż ustawienia (rise/fall/tilt/swing) sprawiają wrażenie mniej precyzyjnych i "surowszych" w porównaniu z metalowymi aparatami. Zmiana pozycji przedniej stopki wymaga fizycznego odkręcenia i przykręcenia w innym otworze, a nie płynnego przesuwu na szynie jak to bywa w większości konstrukcji z ciągłą regulacją rozciągania miecha. Wymiana obiektywów w terenie bywa zatem czasochłonna i irytująca. W dodatku, mimo deklaracji obsługi ogniskowej 75mm nie byłem w stanie ustawić idealnej ostrości dla Super-Angulon 5.6/75 Multicoating Schneidder-Kreuznach. Po prostu brakowało pół do jednego obrotu pokrętła ostrości do tyłu, a próby regulacji blokady nic nie dały - brakowało miejsca. Sam system regulacji ostrości poprzez tak umieszczone pokrętło bywa mocno irytujący przez fakt, iż znajduje się na tyle blisko płaszczyzny obrotu tylnej ścianki, że przy zerowym tilcie utrudnia rotację między orientacją pionową a poziomą. Ja musiałem zdejmować aparat ze statywu i obracać tylną ściankę na raty ustawiając jej różne pochylenia. Często także luzowały się wkręty na połączeniach elementów z drewnem co wymagało ich dokręcania z delikatnością i wyczuciem.

Największą zaletą tego sprzętu dla mnie jest jego bardzo niska waga (1,3 kg), co dla formatu 4x5” jest prawie wagą ptasiego piórka. Cieszy także pełny zestaw ruchów przedniej i tylnej ścianki, rzadko spotykany w tym przedziale cenowym.

Uniwersalna tylna ścianka Graflok daje duże możliwości i zapewnia kompatybilność z pleckami rolkowymi (120, w tym panoramiczne 6x17), filmem instant i adapterami cyfrowymi. Znowu jednak jest z tym kłopot. System mocowania matówki i kasety jest tak skonstruowany, że przy zablokowaniu akcesorium jego odblokowanie (zwłaszcza dolnego chwytaka) potwornie utrudnia tą czynność. Ja połamałem paznokcie i dopiero użycie małych kombinerek rozwiązało ten problem. Można oczywiście regulować siłę mocowania suwaków chwytaka, ale grozi to poluzowaniem bądź nieintencjonalnym odłączeniem akcesorium. Używam dość często Lomography Graflok i tu znowu rozczarowanie. Sprężyna mocowania matówki blokuje swobodny wysuw filmu Instax po naświetleniu co oznacza, iż po każdym zdjęciu trzeba odmontować akcesorium. Zastanawiam się jednak nad opracowaniem specjalnej podkładki umożliwiającej bezbolesne wywołanie Instax po naświetleniu.

To co jest i ciekawe, i zaskakujące to możliwość rozbudowy czy też raczej przebudowy aparatu do funkcji powiększalnika.